Soru 1: Ayşe, sınavdan düşük not aldığında ‘Nerede hata yaptım, bu durumu nasıl düzeltebilirim?’ diye kendini sorgulamak yerine ‘Ben zaten yapamıyorum.’ diyerek çalışmayı bırakır. Ayşe’nin düşünme sürecinde yaptığı hatanın kaynağı ne olabilir?
cevap: Ayşe’nin hatasının kaynağı, eleştirel ve refleksif düşünme yerine peşin hükümlere ve genellemelere yenik düşmesidir. Kendi başarısızlığını sabit bir duruma bağlayarak önyargılı davranmış, durumun nedenlerini sorgulama becerisini işletmemiştir.
Soru 2: Kemal, ailesinin isteğiyle yüksek gelirli bir mesleği seçmek üzeredir. Ancak kendi ilgi ve yeteneklerini düşündüğünde bu meslekte mutlu olamayacağını fark eder. Bunun üzerine farklı mesleklerden insanlarla görüşür, farklı alanlara yönelmeyi düşünen arkadaşlarını dinler ve kendi fikrini yeniden gözden geçirerek bilinçli bir karar verir. Kemal’in bu düşünme biçiminin ona sağladığı katkılar neler olabilir?
cevap: Kemal, rasyonel, sorgulayıcı ve özgür düşünme biçimini sergilemiştir. Çevresel baskılardan sıyrılarak kendi farkındalığını oluşturmuş, araştırmacı yaklaşımı sayesinde gelecekte iç huzurunu ve mesleki tatminini sağlayacak doğru bir karar almıştır.
Soru 3: Mina’nın bazı arkadaşları, sosyal medyada karşılaştıkları haberlerin kaynağını hiçbir şekilde araştırmıyor. Bu haberlerin üzerinde düşünmeden doğru kabul edip doğrudan paylaşıyor. Mina’nın arkadaşlarının karşılaşabileceği sorunlar neler olabilir?
cevap: Bilgiyi sorgulamadan kabul etmek (dogmatik yaklaşım), dezenformasyona ve yanlış yönlendirmelere yol açar. Bu kişiler toplumsal panik yaratabilir, yanlış kararlar alabilir ve güvenilirliklerini kaybedebilirler.
Soru 4: Bir salgın döneminde sosyal medyada doğruluğu kanıtlanmamış ‘Bu ilaç kesin çözüm.’ gibi bilgiler hızla yayılır. Bazı insanlar bu bilgileri araştırmadan uyguladıkları için sağlık sorunları yaşar. Bir grup öğrenci ise doktorlara danışır, bilimsel kaynakları inceler ve bilgiyi sorgulayarak hareket eder. Düşünmeden hareket etmek hangi sonuçlara yol açmıştır?
cevap: Düşünmeden ve araştırmadan hareket etmek, insanların hayati sağlık sorunları yaşamasına ve kandırılmasına neden olmuştur. Şüpheci ve bilimsel yaklaşan öğrenciler ise kendilerini zarardan korumuştur.
Soru 5: Mahalledeki yüksek ve bozuk kaldırımların özel gereksinimli bireylerin hareketini zorlaştırdığını fark eden birkaç genç, bu soruna çözüm bulmak için belediyeye dilekçe yazar ve bir proje hazırlar. Bu gençlerin davranışı düşünmenin hangi yönünü ortaya koyar?
cevap: Gençlerin davranışı, düşünmenin toplumsal sorumluluk, duyarlılık ve sorun çözmeye yönelik pratik (eylemsel) yönünü ortaya koymaktadır.
Tüm sayfaların detaylı cevapları için 10. Sınıf Felsefe MEB Yayınları Ders Kitabı Cevapları sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.