12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Melis Yayınları Sayfa 27 Cevapları
METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME (TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN TARİHİ SÖZLÜKLERİ)
Soru 1: Metinde geçen “iki dilli sözlük” sözünün anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin etmeye çalışınız. Tahmininizi TDK Türkçe Sözlük’ten ve çeşitli kaynaklardan yararlanarak kontrol ediniz.
Cevap 1: Tahmin: İki farklı dildeki kelimelerin birbirindeki karşılıklarını veren sözlük. TDK Anlamı: Kelimelerin anlamlarını bir başka dille açıklayan sözlük türü (Arapça-Türkçe vb.).
Soru 2.a: “Türkiye Türkçesinin Tarihi Sözlükleri” adlı metnin yazılış amacını belirleyiniz.
Cevap 2.a: Türk Dil Kurumunun “Türkiye Türkçesi Sözlükleri Projesi”ni tanıtmak, Cumhuriyet öncesindeki tarihi sözlüklerin (Dîvânü Lugâti’t-Türk, Kamus-i Türkî vb.) önemini ve bunların günümüze kazandırılmasının milli bir görev olduğunu açıklamaktır.
Soru 2.b: Metnin yazılış amacından hareketle hangi okur kitlesinin hedeflendiğini belirleyiniz.
Cevap 2.b: Dil bilimciler, Türkologlar, edebiyat araştırmacıları, Türkçe öğretmenleri ve dilimizin tarihsel gelişimiyle ilgilenen aydın okur kitlesidir.
Soru 3: “Türkiye Türkçesi Sözlükleri” projesinin amacı nedir? Bu projenin Türk dili için önemini değerlendiriniz.
Cevap 3: Amacı: Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna kadar yayımlanmış eski sözlüklerimizi gün ışığına çıkarmak ve yeni Türk alfabesine göre dizinleyerek yararlanılabilir kılmaktır. Önemi: Türk dilinin tarihi zenginliğini ortaya koymak ve dilimizin köklerini araştırmacıların hizmetine sunmak açısından hayati önemdedir.
Soru 4: Metne göre Türk dilinin en önemli tarihi sözlüğü hangisidir? Bu sözlüğün özellikleri nelerdir? Belirleyiniz.
Cevap 4: En önemli sözlük Dîvânü Lugâti’t-Türk‘tür. Özellikleri: Sadece bir sözlük değil, Türkçenin zenginliğini işleyen folklorik bir kültür hazinesidir. Türkçenin Arap dili karşısında üstünlüğünü kanıtlamak amacıyla yazılmıştır.
Soru 5: XIX. yüzyılda sözlük türlerinin artmasının nedenini metne göre ifade ediniz.
Cevap 5: Matbaa ve baskı tekniklerinin gelişmesi, kitap basım olanaklarının artmasıdır.
Soru 6: “Kamus-i Türkî”nin neden önemli bir sözlük olduğunu metne göre açıklayınız.
Cevap 6: “Türk” adını taşıyan ilk sözlüğümüz olması ve Şemsettin Sami’nin yazdığı ön sözün dil bilinci, Türkçenin kolları ve sözlükçülük ilkeleri bakımından abidevi bir değere sahip olmasıdır.
Soru 7: “Türkiye Türkçesinin Tarihi Sözlükleri” adlı metinde yazarın bakış açısını yansıtan cümlelerin altını çizip yazarın konuya yaklaşımını belirleyiniz.
Cevap 7: “Tarihi sözlüklerimizi günümüz Türkçesine aktarmayı milli bir görev olarak nitelemek…” cümlesi yazarın öznel, milli değerleri önemseyen ve vatansever bakış açısını yansıtır.
Soru 8: Metinde kullanılan anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yollarını ve bunların metindeki işlevlerini belirleyiniz.
Cevap 8: Açıklama anlatım biçimi; Örneklendirme (Lehçetü’l-Lügat, Kamus-i Osmani) ve Şemsettin Sami’den yapılan Alıntı/Tanık Gösterme kullanılarak anlatım bilimsel ve inandırıcı kılınmıştır.
Soru 9: Metnin ana düşüncesini ve yardımcı düşüncelerini belirleyip aşağıdaki ilgili alana yazınız.
Cevap 9:
– Ana Düşünce: Türk dilinin zenginliğini barındıran tarihi sözlüklerimizi koruyup günümüz Türkçesine kazandırmak milli bir görev ve zaruri bir çalışmadır.
– Yardımcı Düşünceler: Dîvânü Lugâti’t-Türk ilk büyük kültür hazinemizdir; Kamus-i Türkî Türk adını taşıyan ilk sözlüktür.
Tüm sayfaların detaylı çözümleri ve cevap anahtarı için 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Melis Yayınları ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.