12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Melis Yayınları Sayfa 40 Cevapları
METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME (İKİNDİYİ KILMAK – MUSTAFA KUTLU)
Soru 1: “İkindiyi Kılmak” adlı hikâyenin temasını ve konusunu belirleyip aşağıdaki ilgili alana yazınız.
Cevap 1:
– Tema: Modern şehir hayatının koşturmacası ve geçim sıkıntısı karşısında bireyin dini, manevi ve ahlaki sorumluluklarını (vaktinde namaz kılmak, vefalı olmak) yerine getirememesinden duyduğu vicdan azabı ve iç hesaplaşma.
– Konu: Öğretmen Recai Bey’in İstanbul’un kalabalık, bürokratik ve kaotik ortamında kömür karnesi, et kuyruğu ve elektrik faturası gibi geçim telaşları arasında ikindi namazını vaktinde kılamayışı ve vefat eden İhsan Amca’nın eşi Hayriye Teyze’ye karşı duyduğu vefa borcunu yerine getirme çabası.
Soru 2: Hikâyeler bir çatışma üzerine kurulur. “İkindiyi Kılmak” adlı hikâyedeki temel çatışmayı, bu çatışma etrafında metinde yer alan veya metnin ima ettiği diğer çatışmaları belirleyiniz.
Cevap 2: Temel Çatışma: Modern hayatın maddi zorunlulukları (bürokrasi, geçim sıkıntısı, koşturmaca) ile bireyin manevi ve ahlaki değerleri (dini vecibeler, vefa, insan sevgisi) arasındaki çatışmadır. Yardımcı Çatışmalar: Yoksulluk-zenginlik çatışması, birey-toplum uyuşmazlığı, zaman darlığı-vazifeler çatışması.
Soru 3.a: “İkindiyi Kılmak” hikâyesinde ele alınan dinî ve millî duyarlıkları belirleyiniz. Bu duyarlıkları; kişinin kendini bilmesi, mesuliyet duygusu, var olanı paylaşabilme ve dostluk değerleriyle ilişkilendirebilir miyiz? Açıklayınız.
Cevap 3.a: Hikayede ikindi namazını kılma isteği (dini duyarlık) ve zor durumdaki büyüklere (İhsan Amca ve Hayriye Teyze) vefa gösterme (milli duyarlık) ele alınmıştır. Bu duyarlıklar mesuliyet, dostluk ve kendini bilme değerleriyle doğrudan ilişkilidir; çünkü Recai Bey kendi ihmalkarlığıyla yüzleşerek derin bir ahlaki sorumluluk (vefa) hissetmektedir.
Soru 3.b: Bu duyarlıkların bireysel ve toplumsal açıdan neden önemli olduğunu hikâyenin genelinden de yararlanarak açıklayınız.
Cevap 3.b: Bireysel açıdan insanın vicdani huzura kavuşmasını ve makineleşmiş modern dünyada insan kalabilmesini sağlar. Toplumsal açıdan ise aile bağlarını, komşuluk ilişkilerini ve yardımlaşma kültürünü ayakta tutarak toplumu bir arada tutan manevi çimentoyu oluşturur.
Soru 4: “İkindiyi Kılmak” adlı hikâyedeki hikâye kahramanlarının rol dağılımlarını, özelliklerini, toplumsal statülerini belirleyiniz.
Cevap 4:
– Recai Bey (Öğretmen – Karakter): Hikayenin merkezindedir. Hassas, dini duyarlılıkları olan, geçim sıkıntısı çeken, vicdanı uyanık bir aydındır.
– Müdür Bey, Gani, Kamil, Komiser (Tipler): Recai Bey’in günlük hayattaki koşturmacasını, bürokratik engelleri ve toplumsal yapıyı temsil eden yardımcı tiplerdir.
Tüm sayfaların detaylı çözümleri ve cevap anahtarı için 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Melis Yayınları ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.