9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Meb Yayınları Sayfa 18 Cevapları
1. TEMA: SÖZÜN İNCELİĞİ – SAN’AT ŞIİRİ (SÖZ VARLIĞIMIZ)
Soru 1 (Kelime Analizleri): Okuduğunuz San’at adlı şiirde geçen bazı kelimelerin sözlük anlamları tabloda verilmiştir. Kelimelerin sözlük anlamları ile şiirde kazandığı anlamları karşılaştırıp farklı anlamda kullanılanları belirleyiniz.
Çözüm:
- bahar: Sözlük anlamı ilkbahardır. Şiirde ise mecazen “Anadolu’nun keşfedilmemiş güzellikleri, milli kültürün zenginlikleri” anlamında kullanılmıştır. (Farklı anlamda kullanılmıştır: Evet)
- bahçe: Sözlük anlamı çiçek yetiştirilen yerdir. Şiirde mecazen “Batı dünyası, Avrupa sanat dünyası veya yabancı kültürler” anlamında kullanılmıştır. (Farklı anlamda kullanılmıştır: Evet)
- kelebek: Sözlük anlamı bir böcek türüdür. Şiirde sahnedeki narin bir balerini, narin Batı dans figürünü simgeler. (Farklı anlamda kullanılmıştır: Evet)
- musiki: Müzik demektir. Şiirde ızdırap çeken Anadolu insanının içli sesini, dertlerini temsil eder. (Farklı anlamda kullanılmıştır: Evet)
- sülüs: Arap alfabesiyle yazılan süslü bir yazı türüdür. Şiirde milli-İslam sanatının estetik gücünü temsil eder. (Farklı anlamda kullanılmıştır: Hayır/Evet – Sözlük anlamına yakındır ancak çağrışımsal olarak milli estetiği simgeler.)
- zeybek: Batı Anadolu efesidir. Şiirde milli yiğitliğin, asilliğin ve halk oyunlarımızın gururlu estetiğinin sembolüdür. (Farklı anlamda kullanılmıştır: Evet – çağrışımsal derinlik kazanmıştır.)
Soru 2: Sizce şair, San’at adlı şiirde kelimelere neden farklı anlamlar yüklemiştir? Söyleyiniz.
Çözüm: Şair, şiirsel söyleyişin çağrışım gücünü artırmak, sıradan kelimelerle derin sanatsal imgeler oluşturmak ve okuyucunun duygu dünyasında estetik bir heyecan uyandırmak amacıyla kelimelere sözlük anlamlarının dışında yeni sembolik ve mecazi anlamlar yüklemiştir. Bu durum şiiri düz bir anlatımdan kurtarıp sanat eserine dönüştürür.
Soru 3: “san’at, bahâr, mûsikî, mozayik” kelimelerinin güncel yazım şekillerini TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Farklılığın gerekçelerini söyleyiniz.
Çözüm: Güncel yazımları: Sanat, bahar, musiki, mozaik şeklindedir. Farklılığın gerekçesi, dilimizin zaman içinde sadeleşmesi, Türkçeleşme sürecinde kesme işaretlerinin (san’at) ve bazı düzeltme işaretlerinin (bahâr) kaldırılması, kelimelerin Türkçe ses uyumuna göre yeniden yapılandırılmasıdır.
Soru 4: Üç nokta (…) işaretinin kullanım amaçlarını inceleyiniz. Şiirdeki doğru kullanılma durumunu değerlendiriniz.
Çözüm: Üç nokta; tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur, sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını gösterir. Şiirde (“yeşil çini…”, “kadın heykelini…”) kullanımı son derece doğrudur; okuyucuda estetik bir duraksama ve hayal kurma alanı yaratmıştır.
Tüm sayfaların detaylı çözümleri ve cevap anahtarı için 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.